Nafs tizgini

Ўз нафсини мағлуб этолган марддир, Ғийбатлардан узоқ кетолган марддир. Номард тепиб ўтар йиқилганларни, Ожизлар қўлини тутолган марддир. Аҳли донишлар мард ва номард, доно ва нодон, оқил ва жоҳил муносабатларининг моҳиятли талқинини эътибордан четда қолдирмаганлар. Хўш, ким марду, ким номард? Рудакий бу муаммони нафс ва ғийбат тушунчаларига муносабат йўсинида ойдинлаштиришга интилади. Ўзгани эмас, балки ўзини енгиш…

Shukru zikru fikr

Борига қаноат қил, озод яша, Эй Рудакий, одил ва обод яша. Ўзингдан ортиқни кўриб ғам ема, Сендан ожизлар бор, кўриб шод яша. «Бировни кўриб фикр қил, бировни кўриб шукур қил, бировни кўриб зикр қил»-деган ҳикмат бор. Шунга монанд Муҳаммад пайғамбар «жим турганим фикр қилганим, тоат-ибодат ва илмим шукур қилганим, сўзлаганим зикр қилганим» деб эътироф этганлар.…

To’rt ustun hikmatlari

Ўқиш ва уқиш. Бу сўзлар ўзаро мантиқий боғлиқликка эга. Ўқишда шунчаки кўз югуртириш бўлса, уқишда англаш бор. Уқиш синчиклаб, тушуниб, ҳис этиб ўқиш орқали амалга ошади. Бирон асарни ўқиб чиқасиз, у сизга таъсир этади, дилингиздан ўрин олади. Шу аснода ўзингизда ҳам янги фикр ва мулоҳазалар туғилади. Тасдиқ этасиз ёки инкор қиласиз. Бу эса таҳлил демакдир.…

Asl va nasl

Афсуски, жаҳонда хирадмандларнинг Фарзандлари бору эмас хирадманд. Отада одобу билим бўлса ҳам, Ундан насибасиз қолибдур фарзанд. Абу Абдуллоҳ Рудакийнинг шу рубоийси сабаб дилдан кечган туйғулар сизга ҳам бегона бўлмаса керак. Фарзанд шажаранинг давомийлиги ва наслнинг боқийлигига мезон экани рост. Демакким, у ота-онанинг юзи, маҳалланинг обрўйи, қолаверса, у таълим олган, фаолият кўрсатган масканнинг шарафи ҳамдир. Рудакий ана…

Ikki dunyo ochqichi

              Шу оддий кўз билан боқмагил,балки,

              Билим кўзи билан боққил жаҳонга.

              Дунё дарё эрур яхши ишингдан,

              Кема ясаб ўтгил, нари томонга.

Дунё «икки эшикли сарой»га қиёс қилинади. Биридан кириб, иккинчисидан чиқиб кетиш масофаси бу умрдир. Кимдир ўша умр манзилида эзгу ва хайрлик ишларни қилишга улгурса, кимдир номақбул юмушлар билан шуғулланиб умргузаронлик этади. Икки дунё сир-асрори ва моҳиятини англаш ишқи бу илмдир.

Urush — umr egovi

Эй ғофил, ўйлама дунёда сенинг, Қисматингни халлоқ айлаган уруш. Ўзи-ку умримиз жуда ҳам қисқа, Яна қисқартирмоқ бу қандай юмуш? Одамзот яралибдики, низо, нифоқ, жанжалу урушларга тарих шоҳид. Эзгулик ва ёвузлик ўртасидаги шиддатли уруш «дам қалам билан, дам қилич билан» бардавом. Машриқу мағрибзаминда эзгулик руҳи Хурмуз (Ахура Мазда), ёвузлик руҳи эса, Аҳриман (Ангра Маню) деб эътироф…